Concentratie meditatie

Misschien kon je als kind wel helemaal verdwijnen in het maken van een tekening, of het bestuderen van een lieveheersbeestje. En misschien heb je die momenten nu ook nog af en toe, zijn er dingen waar je met al je aandacht bij bent. Schilderen, koken, dansen; dingen waar jij jezelf nog altijd in verliest. Je denkt niet, je doet. De wereld om je heen bestaat even niet meer. Jij bent de wereld.  

Het zijn hele fijne momenten, maar helaas zijn ze voor velen van ons in het volwassen leven schaars. Want zo’n moment ontstaat pas als je je ergens op concentreert, als je ergens op inzoomt. Bij een kind ontstaan die momenten vanzelf. Maar volwassenen maken er vaak niet genoeg ruimte meer voor, in beslag genomen door alle dingen die ook nog even moeten. En dan blijkt dat het ineens niet meer lukt, ergens zo met je aandacht bij zijn.

Concentreren bij mediteren

Zo’n hyperfocus is goed te vergelijken met de concentratie die je door middel van meditatie kan beoefenen. Concentreren is een vaardigheid. Eén die je kan verliezen, maar ook één die je kan leren beheersen. Dit type meditatie komt dan ook in veel tradities voor. Het is onder andere onderdeel van het achtvoudige Yogapad van Patanjali. Het beoefenen van concentratie, dharana, is daarin de zesde stap. 

Tijdens de meditatie oefen je door al je aandacht te richten op één object, één beeld of geluid. Dat kan een kaarsvlam zijn, je ademhaling of een mantra – whatever works for you. Het punt waar je de aandacht van je geest op richt maakt niet uit. Zolang je maar één punt kiest en echt focust. Uiteindelijk wordt het denken zo vanzelf tot stilstand gebracht.   

Functie van concentreren bij mediteren

Door te fixeren op één simpel ding, word je er uiteindelijk min of meer ingezogen. Dan ontstaat de staat van dhyana: je bent en blijft ononderbroken met je aandacht bij het object. Dat klinkt logisch, maar zoals velen met enige meditatie-ervaring weten, is dat een kunst die je niet in één keer onder de knie hebt. Het vergt dan ook veel oefening. 

Het kost tijd en discipline, maar het is de investering zeker waard. Concentratie leidt tot inspiratie en creatie. Uiteindelijk valt de grens tussen jou en die kaarsvlam weg, wordt het onderscheid opgeheven. En dan ben je er: samadhi, de ervaring van eenheid. Het lieveheersbeestje, de tekening, de dans – dat ben jij en zij zijn jou. Dat brengt een weldadige stilte met zich mee. En een enorme hoeveelheid energie.