Mindfulness tegen burn-out

Alles verandert. Dat is altijd al zo geweest. Maar de wereld verandert nu wel erg snel, en daar zijn we niet helemaal op gemaakt. Het is dus niet vreemd als je moeite hebt om het allemaal bij te benen. We krijgen zelden nog de kans al die veranderingen te verwerken. Dus als je die ruimte niet af en toe opeist, gaat het al snel mis. Extreme vermoeidheid of een burn-out is dan een logische reactie. 

Maar het is wel een reactie met grote gevolgen. Een burn-out kost een werkgever handenvol geld, maar ook voor jou heeft het flinke consequenties. De mentale schade, de privéproblemen: de gevolgen zijn vaak bijna niet te overzien. Maar ondertussen stijgt het aantal mensen dat met een burn-out te maken krijgt al jaren. Ook op maatschappelijk niveau is er daarom meer dan genoeg aanleiding om hier bewust meer aandacht aan te besteden. 

Hoe mindfulness de burn-out vermindert

Mindfulness wordt al langer ingezet tegen een overdaad aan stress, en met goede resultaten. Nu is een burn-out uiteraard meer dan alleen een beetje overbelast zijn, maar dat is wel waar het begint. Mindfulness is dan ook een zeer geschikte methode om dit probleem bij de wortel aan te pakken. 

Want laten we daar helder over zijn: mindfulness is zeer zeker geen ‘zweverige’ aanpak. Integendeel: het is juist de bedoeling de confrontatie aan te gaan, zodat je andere, gezondere, keuzes kan maken. Het is dan ook een praktisch, logisch antwoord op onze overspannen wereld. Een antwoord dat bovendien wordt ondersteund door de wetenschap – het ene na het andere onderzoek laat zien dat het werkt. 

Wist je dat mindfulness ook gebruikt wordt in terreurbestrijding? Juist in extreme omstandigheden is het belangrijk om mindfulness te beoefenen.

Een burn-out: wat is dat?

Een burn-out openbaart zich op drie belangrijke punten: 

1) Je voelt je uitgeput, je hebt voortdurend last van een gebrek aan energie;

2) Je reageert cynisch, prikkelbaar of teruggetrokken;

3) Je hebt het gevoel niet doelgericht bezig te zijn, je productiviteit vermindert, of je behaalt minder goede resultaten op je werk.

Een burn-out loop je niet in een dag of een maand op. Het wordt meestal vastgesteld bij mensen die langdurig onder een hoge mate van stress hebben geleefd. Voordat je daar bent, zijn er dan ook vaak al verschillende signalen: je hoofd doet moeilijk, je hebt last van een problematische huid, je maag of ingewanden spelen op, je weerstand vermindert en/of je hebt voortdurend spierpijn. 

Volgens de literatuur over burn-outs zijn er zes belangrijke factoren die bijdragen aan het ontstaan van een burn-out: 

  • Een te hoge werkbelasting;
  • Te weinig invloed op het eigen werk, een beperkte mate van controle;
  • Een te lage beloning; 
  • Weinig gemeenschapsgevoel;
  • Gevoel van onrechtvaardigheid; 
  • Ontbrekende normen en waarden;

Natuurlijk komen deze dingen vaak voor. Iedereen heeft weleens te maken met een zware deadline, of een team dat niet lekker samenwerkt. Dat betekent niet dat je dan meteen in een burn-out terecht komt - als het op andere gebieden maar wél goed gaat. 

Die ‘als’ is wel een belangrijke voorwaarde. Als het op veel van deze vlakken niet goed zit, gaat het vaak wel mis. Een burn-out is dan ook vaak het gevolg van een stapeling van problemen: én zware deadlines, én een slechte verhouding met collega’s, én het gevoel dat je werk niet zinvol is bijvoorbeeld. 

Die combinatie van factoren maakt ook dat de oververmoeidheid er vaak insluipt. Je denkt al snel dat je er nog wel één dingetje bij kan hebben, zeker als je op de automatische piloot door ploetert. Totdat dat niet meer zo is. 

Mindfulness om te herstellen van een burn-out

Natuurlijk voorkom je het liefst dat je in een burn-out terecht komt. En als je er eenmaal in zit, wil je er zo snel mogelijk weer uit. Dat is heel logisch. Maar heb geduld met jezelf. Je hebt jezelf lang overbelast. Het duurt dus ook even voordat je dat hebt hersteld. 

Dat betekent niet dat je niets moet doen - integendeel. Je moet met jezelf aan de slag. Het is belangrijk dat je bewust kiest om te leren op een andere manier met jezelf om te gaan. Maar dat heb je niet in één dag geregeld. Je moet jezelf herprogrammeren: nieuwe gewoontes aanleren, en zorgen dat die een onderdeel van jou worden. Dat kost tijd. 

Stap één is om te erkennen wat je voelt. Je bent gewend altijd door te gaan, maar daar moet je dus vanaf. Mindfulness-oefeningen zijn er om contact met jezelf te maken, zodat je weer weet wat je denkt en voelt – en daar wat aan kan doen. Natuurlijk moet je iets met alles wat er op je bord ligt, maar het is minstens zo belangrijk om af en toe even bij jezelf in te checken. 

Als je niet af en toe even stilstaat (of zit), ontsnapt er van alles aan je aandacht. Dan heb je niet door hoe moe of opgebrand je eigenlijk bent. En ja, dat inchecken is makkelijker gezegd dan gedaan: het eigen maken van een nieuwe, gezonde levensstijl vergt altijd inzet en discipline. Je moet er echt voor kiezen. Maar dat is iets anders dan dat je er eindeloos over na moet denken – mindfulness-oefeningen moet je gewoon doen. 

Mindfulness-oefeningen bij een burn-out

Er zijn veel oefeningen te vinden die niet zoveel tijd kosten. Denk bijvoorbeeld aan de body scan, een mini-meditatie of een simpele ademhalingsoefening. 

Door al die oefeningen leer je bewust naar jezelf te kijken, en kan je onderzoeken wat het is dat je hier gebracht heeft. Daarbij gaat het er niet om jezelf te veroordelen – integendeel. Je oefent om de werkelijkheid onder ogen te zien, precies zoals die is. Je oordeel verandert daar niets aan, en zit je tijdens het onderzoeken dus alleen maar in de weg. 

Door te onderzoeken leer je zinvolle en niet-zinvolle gedachten te onderscheiden. Zo ontstaat er ruimte om te besluiten wat vanaf hier de juiste weg is voor jou. Wie wil je zijn; wat voor collega, ouder, vriend of vriendin wil je zijn? Waar wil je naartoe? 

Ook oefeningen waardoor je je meer verbonden voelt met anderen zijn zinvol – of dat nou een gezamenlijke yoga-zoom-les is, of iets anders. Je bent niet alleen. Door bewust aanwezig te zijn, kan je de verbinding weer aangaan, kan je er weer zijn voor anderen. Ook voor de rest van de wereld is het dus belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt. 

Lees hier meer over verschillende mindfullness vormen. 

Mindfulness-cursussen

Door mindful aanwezig te zijn, leer je wat je grenzen zijn. Wat voor een ander werkt, werkt niet per se voor jou. Dat weet je alleen maar als je in het moment bewust voelt wat je voelt. Er is geen easy fix om een burn-out te verhelpen of te voorkomen, maar je kan er zeker iets aan doen.  

Wil jij dat ook? Kijk dan even rond voor een mindfulness-cursus, zodat je de basisbeginselen onder de knie krijgt. Inmiddels zijn er overal in Nederland aanbieders die je graag op weg helpen. Ook bij jou in de buurt. 

Naast dat mindfulness tegen een burn-out kan helpen, zijn er meerdere mindfulness toepassingen. Die kan je hier bekijken!