Mindfulness voor beginners

Mindfulness krijgt steeds meer aandacht. En terecht. Zoals ook uit veel onderzoek blijkt, is het een fijn, goed werkend antwoord op de uitdagingen waar we nu vaak tegenaan lopen. Jij bent waarschijnlijk ook om die reden op deze pagina terecht gekomen. 

Al die aandacht is mooi, maar wanneer je je net verdiept in mindfulness heb je waarschijnlijk wel een hoop vragen. Wat is mindfulness? Waar komt het vandaan? Wat kan het voor mij betekenen? Wat moet ik doen? 

Om maar even bij het begin te beginnen: de mindfulness-methode zoals we die nu kennen, is in de jaren 70 door Jon Kabat-Zinn bedacht. Kabat-Zinn was wetenschapper, en een beoefenaar van Vipassana-meditatie. Hij wilde proberen of meditatie en ademhalingsoefeningen zijn patiënten wat verlichting zou brengen, door anders om te leren gaan met pijn en verdriet. 

En dat deed het. De resultaten uit zijn onderzoek waren al veelbelovend, maar daarna is het nog door veel meer onderzoeken bevestigd. Er is weinig zo effectief tegen stress, angst, en alle gezondheidsklachten die daaruit voortvloeien, als de mindfulness-methode. Zeker als je bedenkt dat het geen bijwerkingen heeft. 

Inmiddels wordt de mindfulness-methode dan ook over de hele wereld aangeboden: in ziekenhuizen, op scholen en op de werkvloer. En natuurlijk daar waar het altijd al was: in je lokale yogascholen, speciale mindfulness centra en meditatiecentra.

Hoe werkt mindfulness?

Vaak is je perspectief op de werkelijkheid ontzettend vervormd, zonder dat je dat doorhebt. Een ongetrainde geest projecteert van alles op het huidige moment. Je geeft het ongemerkt de kleur van je ervaringen uit het verleden, of die van je emoties en gedachten over de toekomst. Dat is heel menselijk, maar het maakt dat je niet in het moment bent. En als je niet weet wat op dit moment je vertrekpunt is, kan je niet komen waar je wil zijn. 

Je wil afvallen, maar ziet niet dat je van eten iets anders maakt dan wat het is. Je wil goed presteren op je werk, maar ziet niet dat je daarvoor andere keuzes moet maken. Je mist goed contact met je partner, maar ziet niet dat hij of zij zich niet gehoord voelt. Allemaal voorbeelden waar iedereen weleens tegenaan loopt, en allemaal frustrerend. Door die subjectieve bril– of die nou roze of zwart is – zie je niet wat er nu is, op dit moment. Wat er werkelijk in en om jou heen gebeurt. 

Stel je voor dat je zou autorijden met een blinddoek: dat wordt een zooitje. En stel je nou voor dat je die blinddoek langzaam af kan peuteren: wie zou dat niet doen? In de kern gaan alle bovengenoemde problemen over die blinddoek. 

Wat is het doel van mindfulness?

Als je voortdurend maar doorgaat, of blijft hangen in wat ooit was, leef je op de automatische piloot. Dan zie je vooral jezelf niet. Als je jezelf kent – precies zoals je vandaag bent – zie je hoe jouw gedachten, emoties en karakter je kijk op de wereld beïnvloeden. Je weet waar je nu voor staat, wie je wel of niet wil zijn. Wat je nu wel of niet wil of kan doen. Je leert dat jij niet je gedachten bent, en dat die vervelende emotie ook wel weer voorbij waait. Dat vermindert stress, angst en frustratie, en op de lange termijn ook veel fysieke klachten. Die verhoogde bloeddruk bijvoorbeeld. Of een moeilijke rug, verlaagde weerstand, overgewicht of slapeloosheid. De lijst is lang. 

Mindfulness beoefenen werkt, omdat je dan regelmatig even bij jezelf binnen kijkt. Het duurt even, voordat je in staat bent om lang en goed te kijken, maar uiteindelijk gaat dat steeds beter. Je leert je eigen geest te besturen. Je perspectief op de werkelijkheid wordt realistischer. Dat geeft je de mogelijkheid het beste van die realiteit te maken.

Je begrijpt vast: je eigen geest onderzoeken lukt alleen maar als je al die oordelen en wensen over jezelf even achterwege laat. Het is de bedoeling dat je met een onbevooroordeelde blik, eerlijk naar jezelf kijkt. Mocht iemand in je omgeving je dus iets anders hebben aangepraat: er is weinig zweverigs aan. Integendeel. Als je het goed doet, is de mindfulness-methode een behoorlijk confronterende ervaring. 

Maar wel één waar je heel veel aan hebt. Je komt al genoeg uitdagingen tegen in het leven, daar hoef je al die stress en fysieke klachten niet ook nog eens bovenop. Als je jezelf dat bespaart, ontstaat er meer ruimte voor de mooie dingen: goed contact met de mensen die je liefhebt. Betere resultaten op je werk. Betere nachten, beter eten. Een lichter bestaan. Wie wil dat nou niet?

Hoe start ik met mindfulness?

Wil jij ook aan mindfulness beginnen? Er zijn verschillende mindfulness-programma’s die je kan volgen als beginner. Twee bekende zijn de MBSR-training (Mindfulness Based Stress Reduction) en MBCT (Mindfulness Based Cognitive Therapy). Maar er zijn nog veel meer goede cursussen te vinden. De benadering verschilt omdat iedereen zo zijn of haar eigen redenen heeft om aan mindfulness te beginnen. Maar de basis is en blijft hetzelfde: leren om met al je aandacht bewust in het moment aanwezig zijn. 

Daar valt van alles over te zeggen, maar je moet het vooral veel doen. Zitten, ogen dicht, focussen. Zolang als je kan, tot je het heel erg lang kan. Autorijden leer je niet uit een boekje. Mindfulness ook niet. Hoe meer je het doet, hoe beter je erin wordt. Elke stap is er één. Met al je aandacht in het moment zijn is een simpel doel, maar het doel bereiken vergt inzet en discipline. 


Als je voor het eerst mediteert als beginner, kan dat best een ongemakkelijke ervaring zijn. Je ongetrainde geest vliegt alle kanten op. Weet dat er altijd wel een yogaschool in de buurt te vinden is, die je daarmee op weg wil helpen. En zie je geest als een klein kind – vol potentie, maar in eerste instantie nog niet in staat om stil te zitten. Benader dat kind met liefde en geduld, en je komt er vanzelf.